Wiki · concept

Tekeningstandaard

Wat er op een bouwtekening hoort, per discipline en per ontwerpfase. We beginnen bij Nederland; andere landen volgen in dezelfde opzet.

Een tekeningstandaard legt vast hoe een bouwtekening eruitziet en wat erop staat: welke schaal bij welke fase hoort, hoe dik een doorsneden wand wordt getekend, hoe beton zich onderscheidt van metselwerk en welke gegevens in het titelblok staan. Zulke afspraken staan nu verspreid over normen, bureauhandboeken en de ervaring van tekenaars.

Hier leggen we ze op één plek vast, als open data. Een mens leest deze pagina; een tekenprogramma of BIM-model leest de dataset eronder. Zo kunnen tools een tekening automatisch volgens de standaard opmaken, en kan een model weten welke informatie het in welke fase moet bevatten.

Hoe de standaard is opgebouwd

De standaard is opgebouwd in vijf lagen. Elke laag verfijnt de vorige, zodat een tool precies kan opzoeken welke regel voor welke tekening geldt.

  1. LandNederland eerst. Een ander land krijgt een eigen dataset met dezelfde opbouw.
  2. DisciplineArchitectuur, bouwkunde, constructie, installaties en infra.
  3. FaseVan structuurontwerp tot revisie; elke fase vraagt een ander detailniveau.
  4. TekeningLocatie-, assemblage- en componenttekeningen en staten, de indeling uit NEN 2574.
  5. RegelsSchaal, lijnen, tekst, arceringen, titelblok en inhoud.

Soorten tekeningen

NEN 2574 deelt tekeningen in vier soorten in, naar de internationale indeling uit ISO 1046. NEN 2574 RRBOUW 130

soortwat erop staat
LLocatietekeningenoverzichten: situatie, plattegronden, gevels
AAssemblagetekeningenhoe delen samenkomen: doorsneden en details
CComponenttekeningenéén product als thema: een kozijn, een prefab element, een trap
SStatenlijsten en technische omschrijvingen

Elke regel heeft een status: norm uit een gepubliceerde norm, gangbare praktijk zonder norm maar breed gebruikt, voorstel OpenAEC onze eigen afspraak, en nog uitzoeken voor wat nog moet worden uitgezocht.

Fasen

De fasen en hun codes volgen de Standaardtaakbeschrijving DNR-STB 2014 van BNA en NLingenieurs. NEN 2574 beschrijft per fase en per soort tekening wat de tekening moet laten zien. Werktekeningen van aannemer en leveranciers horen bij het uitvoeringsgereed ontwerp. Revisie valt buiten de STB en is gangbare praktijk.

codefasewat de tekening moet laten ziengangbare schalenstatus
SOStructuurontwerpRuimtelijke opzet: massa, situering en hoofdindeling. Volgens de STB een facultatieve fase.1:500, 1:200norm DNR-STB 2014
VOVoorontwerpIndeling, hoofdmaten, hoofddraagconstructie en het installatieconcept.1:200, 1:100norm DNR-STB 2014
DODefinitief ontwerpAlle ruimten en maten, materialen gekozen, constructie en installaties ingepast. Basis voor de omgevingsvergunning.1:200, 1:100, 1:50 fragmenten, 1:5 principedetailsnorm DNR-STB 2014
TOTechnisch ontwerpHet plan zo nauwkeurig vastgelegd dat er samen met het bestek een definitieve prijs op kan worden gemaakt.1:100, 1:50, 1:20, 1:5norm DNR-STB 2014 NEN 2574 RRBOUW 130
UOUitvoeringsgereed ontwerpAlles wat nodig is om te bouwen: de uitgewerkte bestektekeningen, plus de werktekeningen van aannemer en leveranciers.1:50, 1:20, 1:5, 1:1norm DNR-STB 2014 NEN 2574 RRBOUW 130
RVRevisieDe situatie zoals gebouwd, voor beheer en onderhoud.1:100, 1:50gangbare praktijk

Disciplines en tekeningen per fase

Per discipline staat hieronder welke tekeningen in welke fase worden gemaakt, en op welke schaal. Voor het voorontwerp en het definitief ontwerp komen de schalen uit de DNR-STB 2014; de overige zijn gangbare praktijk, geen norm. Een bureau kan er per project van afwijken.

Architectuur

Het ontwerp van het gebouw: indeling, vorm, gevels en materialen, van structuurontwerp tot definitief ontwerp. De technische uitwerking vanaf het technisch ontwerp staat bij bouwkunde.

tekeningSOVODOTOUORV
Situatietekeningmet erfgrenzen, noordpijl en peil1:5001:5001:500–––
Plattegronden1:2001:1001:100––1:100
Doorsneden1:2001:1001:100––1:100
Gevels1:2001:1001:100–––
Principedetailsaansluitingen op hoofdlijnen––1:10–––
Kozijnstaat––1:50–––
  • Plattegronden krijgen een noordpijl en verwijzingen naar de doorsneden. gangbare praktijk
  • Ruimten krijgen een naam en een nummer; vanaf DO ook het oppervlak. gangbare praktijk
  • Een plattegrond is een horizontale doorsnede op 1 meter boven vloerpeil; wat erboven ligt, wordt gestippeld. gangbare praktijk RRBOUW 130 NEN 2574

Bouwkunde

De technische uitwerking van het ontwerp tot bestek- en uitvoeringstekeningen: indeling, maatvoering, opbouw van wanden, vloeren en daken, aansluitingen, kozijnen en trappen. In het technisch ontwerp tekent meestal de architect, in de uitvoering de aannemer en de leveranciers.

tekeningSOVODOTOUORV
Situatie–––1:200 / 1:500––
Terreininrichting––––1:200–
Plattegronden–––1:100––
Matenplannenook deelmatenplannen––––1:50 / 1:20–
Gevels en aanzichten–––1:100 / 1:2001:50 / 1:20–
Doorsneden–––1:1001:50 / 1:20–
Deeldoorsneden–––1:20 / 1:501:50 / 1:20–
Gevelfragmenten–––1:20 / 1:50––
Trappen en trappenhuizen–––1:50 / 1:201:20–
Detailsbestekdetails in TO, uitvoeringsdetails in UO–––1:5 / 1:11:5 / 1:1–
Kozijnoverzichten––––1:50 / 1:20–
Prefab beton, kunststeen, natuursteen––––1:50 / 1:20–
Metaalwerken en klein ijzerwerk––––1:20–
  • Schalen en inhoud voor TO en UO volgens de richtlijn kwaliteit tekenwerk, die NEN 2574 uitwerkt. gangbare praktijk RRBOUW 130 NEN 2574
  • Bruto inhoud en bruto oppervlakte op de plattegronden volgens NEN 2580. norm NEN 2580
  • De opbouw van wanden, vloeren en daken staat in een renvooi of op de details. gangbare praktijk RRBOUW 130

Wat er op elke tekening staat in het technisch ontwerp TO

Situatie1:200 / 1:500
Algemeen
  • Definitieve positionering gebouw op locatie
  • Definitieve oriëntatie (noordpijl)
  • Definitieve bouwmassa en bouwblokgrenzen
  • Parkeervoorzieningen
  • Definitieve terreinindeling
  • Definitieve hoofd- en neventoegangen
Maatvoering
  • Terreinprofiel (hoogtematen) gerelateerd aan N.A.P. (bouwpeil)
  • Hoofdafmetingen terrein en gebouw
  • Meetpunten en/of markante punten belendingen t.o.v. RD
  • Erfgrens en rooilijnen
  • Kadastrale gegevens en perceelafmetingen (incl. meetcoördinaten)
  • Afmetingen bebouwd oppervlak
Specifiek
  • Terreinontsluiting (wegen, slagbomen, hekwerken)
  • Groenvoorzieningen
  • Straatwerk
  • Terreinverlichting
  • Terreinmeubilair
  • Belendingen
  • Eventueel indeling in bouwblokken / typen
  • Omvang bouwterrein tijdens bouw
  • Straatnamen
  • Terreinleidingen (incl. nutsleidingen)
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Inrichting parkeervoorzieningen op eigen terrein
  • Brandhydranten
  • Opstelplaats brandweerauto
  • Aansluiting droge blusleiding
  • Sleutelkluis

gangbare praktijk RRBOUW 130

Plattegronden1:100
Algemeen
  • Definitieve indeling
  • Definitieve inrichting (vast en los)
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Ruimtebenaming -nummering en oppervlak
  • Ruimtelijke reservering van constructies en installaties
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Hoofdafmetingen gebouw
  • Bruto inhoud in m3 volgens NEN 2580
  • Bruto oppervlakte in m2 volgens NEN 2580
Specifiek
  • Draairichting deuren
  • Verwijzingen naar doorsneden, fragmenten, trappen en details
  • Leidingschachten
  • Trappen, hellingbanen vloerranden en balustraden
  • Kozijnmerken
  • Afwerkingen van vloeren, wanden, plafonds en trappen
  • Gebouwdilataties
  • Specifieke installatieonderdelen: sanitair, hwa, riolering, drainage, vet- en olieafscheiders, meterkasten, droge blusleiding, gaskast, c.v., trafo, hydrofoor, sprinkler, LAN, SER, MER, liften, roltrappen, kruipluiken, koelmachines, watermeterruimte
  • Gevelreiniging, luchtbehandeling
  • Specifiek voor dakplattegrond: opstortingen en verhogingen, roosters, daklichten, dakluiken liftmachinekamers, glazenwasinstallatie, afschot, spuwers, afvoeren dakrandbreedtes en hoogten, hijsluiken, tegelpaden
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Aanduiding en oppervlakken van bestemmingen
  • Beoogde en huidige gebruik van het bouwwerk
  • Aanduiding van gebruiksoppervlak, verblijfsgebied, verblijf- en verkeersruimte
  • Brand- en rookcompartimentering
  • Brand- en rookwerendheid (wbdbo-eisen)
  • Blusvoorzieningen
  • Brandmeldinstallatie en rookmelders
  • Brandweerlift
  • Noodverlichting, vluchtwegaanduiding met loopafstanden
  • Noodstroomvoorzieningen
  • Stallingruimte voor fietsen
  • Ruimte voor opslag huishoudelijk afval
  • Aanduidingen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Voorzieningen integrale toegankelijkheid (miva)
  • Opstelplaats kooktoestel, stooktoestellen, warmwatertoestel
  • Inbraakveiligheid

gangbare praktijk RRBOUW 130

Gevels1:100 / 1:200
Algemeen
  • Specificaties van bouwdelen
  • Definitieve indeling gevel
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Hoofdafmetingen gebouw
Specifiek
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen kleuren
  • Draairichting deuren
  • Metselwerkondersteuningen
  • Kozijnmerken
  • Verwijzing naar doorsneden en details
  • Geveldilataties
  • Hwa en noodoverlaten
  • Gevels van belendende bebouwing
  • Eisen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Brandwerendheid
  • Ventilatievoorzieningen
  • Zonwering

gangbare praktijk RRBOUW 130

Doorsneden1:100
Algemeen
  • Definitieve indeling
  • Definitieve inrichting
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Ruimtelijke reservering van constructies en installaties
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingshoogte (vrije hoogte)
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Doorsneden in meest relevante richtingen maken (lengte- en dwars)
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
  • Ruimtebenaming en -nummering
  • Verwijzing naar deeldoorsneden en details
  • Plafonds
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Aantal bouwlagen
  • Eisen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Brandwerendheid

gangbare praktijk RRBOUW 130

Deeldoorsneden1:20 / 1:50
Algemeen
  • Kenmerkende fragmenten in doorsnede
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen afwerkingen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Verwijzing naar doorsneden en details
  • Plafonds
  • Metselwerkondersteuningen
  • Brandwerendheid

gangbare praktijk RRBOUW 130

Gevelfragmenten1:20 / 1:50
Algemeen
  • Kenmerkende fragmenten in aanzicht
Maatvoering
  • Voor de globale beeldvorming en bouwfysische en
  • Installatietechnische berekeningen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen kleuren
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Peilmaten gevelopeningen t.o.v. peil
  • Bij metselwerk: verband – koppenmaat - lagenmaat
Specifiek
  • Geveldilataties
  • Brandwerendheid gevelonderdelen
  • Verwijzing naar doorsneden en details
  • Metselwerkondersteuningen
  • Kozijnmerken
  • Zonwering
  • Ventilatie

gangbare praktijk RRBOUW 130

Trappen en trappenhuizen1:50 / 1:20 en details 1:5
Algemeen
  • Kenmerkende details (ook van balustraden)
  • Materialisatie van de onderdelen
  • Looprichting van de trappen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Brandwerendheid en rookwerendheid
  • Eisen m.b.t. vluchtroutes (o.a. draairichting deuren)
  • Ventilatievoorzieningen
  • Portalen en sluizen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Bestekdetails1:5 / 1:1
Algemeen
  • Kenmerkende details (relevant i.v.m. de prijsvorming)
  • Specificatie materialen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingsvloer t.o.v. peil
Specifiek
  • Isolatiedikten (Rc-waarde)
  • Luchtdichting, kierdichting
  • Waterdichting
  • Brandwerendheid materialen
  • Afmeting naden (wering ongedierte)

gangbare praktijk RRBOUW 130

Wat er op elke tekening staat in het uitvoeringsgereed ontwerp UO

Terreininrichting1:200
Algemeen
  • Oriëntatie (noordpijl)
  • Parkeervoorzieningen
  • Materialisatie straatwerk
  • Terreinindeling
  • Hoofd- en neventoegangen
Maatvoering
  • Terreinprofiel (hoogtematen) gerelateerd aan N.A.P.
  • Hoofd- en detailmaatvoering van terreinonderdelen
  • Hoofdafmetingen terrein en gebouw
  • Erfgrens en rooilijnen
  • Positionering gebouw op lokatie
  • Meetpunten en/of markante punten belendingen t.o.v. RD
Specifiek
  • Terreinontsluiting (wegen, slagbomen, hekwerken)
  • Kadestrale gegevens en perceelafmetingen (incl. meetcoördinaten)
  • Groenvoorzieningen
  • Terreinverlichting
  • Terreinmeubilair
  • Eventueel indeling in bouwblokken / typen
  • Straatnamen
  • Terreinleidingen (incl. Nutsleidingen)
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Brandhydranten
  • Opstelplaats brandweerauto
  • Aansluiting droge blusleiding
  • Sleutelkluisjes
  • Leidingtracé

gangbare praktijk RRBOUW 130

Details terreininrichting1:20
Algemeen
  • Oriëntatie (noordpijl)
  • Parkeervoorzieningen
  • Materialisatie straatwerk
  • Terreinindeling
  • Hoofd- en neventoegangen
Maatvoering
  • Terreinprofiel (hoogtematen) gerelateerd aan N.A.P.
  • Hoofd- en detailmaatvoering van terreinonderdelen
  • Hoofdafmetingen terrein en gebouw
  • Erfgrens en rooilijnen
  • Positionering gebouw op lokatie
  • Meetpunten en/of markante punten belendingen t.o.v. RD
Specifiek
  • Terreinontsluiting (wegen, slagbomen, hekwerken)
  • Kadestrale gegevens en perceelafmetingen (incl. meetcoördinaten)
  • Groenvoorzieningen
  • Terreinverlichting
  • Terreinmeubilair
  • Eventueel indeling in bouwblokken / typen
  • Straatnamen
  • Terreinleidingen (incl. Nutsleidingen)
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Brandhydranten
  • Opstelplaats brandweerauto
  • Aansluiting droge blusleiding
  • Sleutelkluisjes
  • Leidingtracé

gangbare praktijk RRBOUW 130

Matenplannen1:50 / 1:20
Algemeen
  • Definitieve inrichting (vast en los)
  • Afwerkingen van vloeren, wanden, plafonds en trappen
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Ruimtebenaming -nummering en oppervlak
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Draairichting deuren
  • Verwijzingen naar doorsneden, fragmenten, trappen en details
  • Leidingschachten
  • Trappen, hellingbanen vloerranden en balustraden
  • Kozijnmerken
  • Gebouwdilataties
  • Specifieke installatie-onderdelen: sanitair, hwa, riolering, drainage, vet- en olieafscheiders, meterkasten, droge blusleiding, gaskast, c.v., trafo, hydrofoor, sprinkler, LAN, SER, MER, liften, roltrappen, kruipluiken, koelmachines, watermeterruimte, gevelreiniging, luchtbehandeling verwarmingsinstallatie, valbeveiliging.
  • Specifiek voor dakplattegrond: opstortingen en verhogingen, roosters, daklichten, dakluiken liftmachinekamers, glazenwasinstallatie, afschot, spuwers, afvoeren dakrandbreedtes en hoogten, hijsluiken, tegelpaden
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Brand- en rookcompartimentering
  • Brandwerendheid en rookwerendheid (wbdbo-eisen)
  • Noodverlichting, vluchtwegaanduiding met loopafstanden
  • Noodstroomvoorzieningen
  • Blusvoorzieningen
  • Brandmeldinstallatie en rookmelders
  • Voorzieningen integrale toegankelijkheid (miva)
  • Brandweerlift
  • Opstelplaats kooktoestel, stooktoestellen, warmwatertoestel
  • Materialisatie wanden (soorten en typen)
  • Verwijzing naar details

gangbare praktijk RRBOUW 130

Deelmatenplannen1:50 / 1:20
Algemeen
  • Definitieve inrichting (vast en los)
  • Afwerkingen van vloeren, wanden, plafonds en trappen
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Ruimtebenaming -nummering en oppervlak
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Draairichting deuren
  • Verwijzingen naar doorsneden, fragmenten, trappen en details
  • Leidingschachten
  • Trappen, hellingbanen vloerranden en balustraden
  • Kozijnmerken
  • Gebouwdilataties
  • Specifieke installatie-onderdelen: sanitair, hwa, riolering, drainage, vet- en olieafscheiders, meterkasten, droge blusleiding, gaskast, c.v., trafo, hydrofoor, sprinkler, LAN, SER, MER, liften, roltrappen, kruipluiken, koelmachines, watermeterruimte, gevelreiniging, luchtbehandeling verwarmingsinstallatie, valbeveiliging.
  • Specifiek voor dakplattegrond: opstortingen en verhogingen, roosters, daklichten, dakluiken liftmachinekamers, glazenwasinstallatie, afschot, spuwers, afvoeren dakrandbreedtes en hoogten, hijsluiken, tegelpaden
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Brand- en rookcompartimentering
  • Brandwerendheid en rookwerendheid (wbdbo-eisen)
  • Noodverlichting, vluchtwegaanduiding met loopafstanden
  • Noodstroomvoorzieningen
  • Blusvoorzieningen
  • Brandmeldinstallatie en rookmelders
  • Voorzieningen integrale toegankelijkheid (miva)
  • Brandweerlift
  • Opstelplaats kooktoestel, stooktoestellen, warmwatertoestel
  • Materialisatie wanden (soorten en typen)
  • Verwijzing naar details

gangbare praktijk RRBOUW 130

Doorsneden1:50 / 1:20
Algemeen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen en afwerking
  • Omschrijving op tekening van toe te passen kleuren
  • Indeling
  • Inrichting
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Constructies en installaties
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Voegverdelingen tegelwerk
  • Metselwerk koppenmaat (lagenmaat)
Specifiek
  • Inpassing van bouwkundige elementen
  • Ruimtebenaming en -nummering
  • Verwijzing naar doorsneden / aanzichten en details
  • Draairichting deuren
  • Metselwerkondersteuningen
  • Kozijnmerken
  • Geveldilataties
  • Plafonds
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Aantal bouwlagen
  • Eisen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Brandwerendheid
  • Ventilatievoorzieningen
  • Waterslagen
  • Zonwering
  • Noodoverlopen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Deeldoorsneden1:50 / 1:20
Algemeen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen en afwerking
  • Omschrijving op tekening van toe te passen kleuren
  • Indeling
  • Inrichting
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Constructies en installaties
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Voegverdelingen tegelwerk
  • Metselwerk koppenmaat (lagenmaat)
Specifiek
  • Inpassing van bouwkundige elementen
  • Ruimtebenaming en -nummering
  • Verwijzing naar doorsneden / aanzichten en details
  • Draairichting deuren
  • Metselwerkondersteuningen
  • Kozijnmerken
  • Geveldilataties
  • Plafonds
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Aantal bouwlagen
  • Eisen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Brandwerendheid
  • Ventilatievoorzieningen
  • Waterslagen
  • Zonwering
  • Noodoverlopen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Aanzichten1:50 / 1:20
Algemeen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen en afwerking
  • Omschrijving op tekening van toe te passen kleuren
  • Indeling
  • Inrichting
  • Specificaties van ruimten en bouwdelen
  • Constructies en installaties
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Voegverdelingen tegelwerk
  • Metselwerk koppenmaat (lagenmaat)
Specifiek
  • Inpassing van bouwkundige elementen
  • Ruimtebenaming en –nummering
  • Verwijzing naar doorsneden / aanzichten en details
  • Draairichting deuren
  • Metselwerkondersteuningen
  • Kozijnmerken
  • Geveldilataties
  • Plafonds
  • Onderscheid in bestaande en nieuwe situatie
  • Aantal bouwlagen
  • Eisen m.b.t. geluidsisolatie en thermische isolatie
  • Brandwerendheid
  • Ventilatievoorzieningen
  • Waterslagen
  • Zonwering
  • Noodoverlopen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Trappenhuis1:20 en details 1:5
Algemeen
  • Kenmerkende plattegronden en doorsneden
  • Materialisatie van de onderdelen
  • Merken en aantallen
  • Looprichting van de trappen
  • Oppervlaktebehandeling
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Brandwerendheidseisen en rookwerendheidseisen
  • Bevestiging / verankering

gangbare praktijk RRBOUW 130

Trapdetails1:20 en details 1:5
Algemeen
  • Kenmerkende (aansluit-)details (ook van balustraden)
  • Materialisatie van de onderdelen
  • Looprichting van de trappen
  • Oppervlaktebehandeling
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Brandwerendheidseisen en rookwerendheidseisen
  • Bevestiging / verankering
  • Merken en aantallen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Prefab beton-, kunststeen- en natuursteenelementen1:50 / 1:20 en details 1:5
Algemeen
  • Kenmerkende (aansluit-)details
  • Merken en aantallen
  • Materialisatie van de onderdelen
  • Oppervlaktebehandeling
Maatvoering
  • Maten tot stramien in geval van kenmerkende aansluitdetails
  • Peilmaten
Specifiek
  • Brandwerendheidseisen
  • Voegdichtingen
  • Bevestiging / verankering

gangbare praktijk RRBOUW 130

Metaalwerken en klein ijzerwerk1:20 en details 1:5
Algemeen
  • Kenmerkende (aansluit-)details
  • Merken en aantallen
  • Materialisatie van de onderdelen
  • Oppervlaktebehandeling
Maatvoering
  • Maten tot stramien in geval van kenmerkende aansluitdetails
  • Peilmaten
Specifiek
  • Brandwerendheidseisen
  • Voegdichtingen
  • Bevestiging / verankering

gangbare praktijk RRBOUW 130

Kozijnoverzichten en details1:50 / 1:20 en details 1:5 / 1:1
Algemeen
  • Materiaalkeuze van alle onderdelen t.b.v. de kozijnen (paneelvulling, glasvulling, ramen en deuren)
  • Brandwerendheidseisen
  • Geluidwerendheidseisen
  • Luchtdichtheidseisen
  • Inbraakwerendheidseisen
  • Draairichtingen
  • Glassoort (ZTA, LTA)
  • Sluitvolgorde
  • Aantallen
  • Merken
  • Positionering
  • Kleuren (RAL) en oppervlaktebehandeling
  • Glansgraad
Maatvoering
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Maten tot stramien in geval van kenmerkende aansluitdetails
Specifiek
  • Doorvalbeveiliging
  • Ventilatieroosters, suskasten
  • Hardstenen dorpels en neuten
  • Vensterbanken
  • Voorzieningen als schopplaten, randbescherming, spion, valdorpels, deurdrangers en brievenbus
  • Electra-voorzieningen in kozijn en deur (autom. sloten)
  • Deurenstaat (apart overzicht)
  • Ventilatie op de deur
  • Zonwering
  • Hang- en sluitwerk (separate staat van maken)
  • Details uittekenen van hang- en sluitwerk passing ruimtebeslag

gangbare praktijk RRBOUW 130

Uitvoeringsdetails1:5 / 1:1
Algemeen
  • Kenmerkende details
  • Specificatie materialen
  • Omschrijving op tekening van toe te passen materialen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Isolatiedikten (Rc-waarde)
  • Luchtdichting, kierdichting
  • Waterdichting
  • Brandwerendheid materialen
  • Afm. naden (wering ongedierte)
  • Valbeveiliging voor onderhoud

gangbare praktijk RRBOUW 130

Constructie

Het draagsysteem: fundering, kolommen, liggers, vloeren en stabiliteit. De constructeur tekent, de leveranciers maken de werktekeningen van staal, prefab beton en wapening.

tekeningSOVODOTOUORV
Palenplan––1:1001:1001:50 / 1:100–
Bouwputoverzicht–––1:100 / 1:2001:50 / 1:100–
Funderingsplan–1:2001:100–––
Plattegronden betonvorm, in UO met sparingen–1:2001:1001:100 / 1:2001:50–
Wapeningstekeningen––––1:50–
Doorsneden beton––1:1001:100––
Aanzichten betonin UO prefab elementen–––1:1001:50–
Details beton–––1:20 / 1:501:20 / 1:10–
Plattegronden staal–––1:100 / 1:2001:50–
Doorsneden staal–––1:1001:50–
Aanzichten staal–––1:100––
Details staal–––1:20 / 1:101:20 / 1:10–
  • Schalen en inhoud voor TO en UO volgens de richtlijn kwaliteit tekenwerk, die NEN 2574 uitwerkt. gangbare praktijk RRBOUW 130 NEN 2574
  • Op een constructieplattegrond worden onderliggende elementen gestippeld getekend. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Wapening volgens de norm voor wapeningstekeningen: positienummers, staafvormen en een buigstaat. norm NEN-EN-ISO 3766
  • Staalprofielen worden aangeduid volgens de norm voor staven en profielen. norm NEN-EN-ISO 5261
  • Elk element krijgt een merk of positienummer dat terugkomt in de staten. gangbare praktijk

Wat er op elke tekening staat in het technisch ontwerp TO

Palenplan1:100
Algemeen
  • Globale locatie palen
  • Paalnummering
  • Paalweergave middels symbolen
  • Locatie sonderingen / boringen met nummering
  • Principe detail aansluiting paal met fundering
  • Palenstaat, waarin per paalsymbool: paaltype, doorsnede/diameter, aantal, globaal inheiveau tov N.A.P, maximale belasting
  • Legenda: peil t.o.v. N.A.P. verwijzing naar grondmechanisch rapport
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
Specifiek
  • Bestaande bebouwing
  • Aardingsvoorzieningen
  • Verwijzing naar grondmechanisch rapport
  • Bestaande leidingtracé
  • Startpunt heiwerk

gangbare praktijk RRBOUW 130

Bouwputoverzicht1:100 / 1:200
Algemeen
  • Type bouwputomgrenzing
  • Diepwand, damwand, palenwand, berlinerwand, schermen, taluds, enz.
  • Doorsnede/diameter/afmeting/locatie van anker-/stempelelementen
  • Type verankering/stempeling
  • Doorsnede/diameter/afmeting/locatie van bouwputomgrenzingselementen
  • Fasering/werkvolgorde
  • Ontgravingsniveau
  • Grondwaterniveau
  • Verkeersbelastingen aan buitenzijde put
  • (voorspan)krachten ankers/stempels
  • Legenda: peil t.o.v. peil
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
Specifiek
  • Bestaande bebouwing
  • Verwijzing naar geotechnisch bemalingsrapport
  • Materiaalaanduidingen
  • Positie bemaling

gangbare praktijk RRBOUW 130

Plattegronden beton1:100 / 1:200 en details 1:20 / 1:10 (staal) 1:20 / 1:50 (beton)
Algemeen
  • Type (prefab / insitu), vorm en globale locatie van constr.-elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen, dragend metselwerk stabiliteitsverbanden
  • Dilataties, krimpstroken
  • Locatie van doorsneden en details
  • Veranderlijke belasting
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Sparingen vanuit installaties welke invloed hebben op de constructie
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Plattegrond en details combineren op tekening
  • Materiaalaanduidingen
  • Overgang in constructies
  • Toog

gangbare praktijk RRBOUW 130

Doorsneden beton1:100
Algemeen
  • Type (prefab / insitu), vorm en globale locatie van constr.-elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen, dragend metselwerk stabiliteitsverbanden
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Materiaalaanduidingen
  • Situering in het bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Details betondetails 1:20 / 1:50 (beton), 1:20 / 1:10 (staal)
Algemeen
  • Principe details
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Materiaalaanduidingen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Aanzichten beton1:100
Algemeen
  • Type, vorm en globale locatie van constructie-elementen: balken, vloeren, kolommen, stabiliteitsverbanden
  • Verwijzing naar bijhorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Materiaalaanduidingen
  • Situering in bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Plattegronden staal1:100 / 1:200 en details 1:20 / 1:10 (staal) 1:20 / 1:50 (beton)
Algemeen
  • Type (prefab / insitu), vorm en globale locatie van constr.-elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen, dragend metselwerk stabiliteitsverbanden
  • Dilataties, krimpstroken
  • Locatie van doorsneden en details
  • Veranderlijke belasting
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Sparingen vanuit installaties welke invloed hebben op de constructie
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Plattegrond en details combineren op tekening
  • Materiaalaanduidingen
  • Overgang in constructies
  • Toog

gangbare praktijk RRBOUW 130

Doorsneden staal1:100
Algemeen
  • Type, vorm en globale locatie van constructie-elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen, dragend metselwerk stabiliteitsverbanden
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Materiaalaanduidingen
  • Situering in het bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Details staaldetails 1:20 / 1:50 (beton), 1:20 / 1:10 (staal)
Algemeen
  • Principe details
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Materiaalaanduidingen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Aanzichten staal1:100
Algemeen
  • Type, vorm en globale locatie van constructie-elementen: balken, vloeren, kolommen, stabiliteitsverbanden
  • Verwijzing naar bijhorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Materiaalaanduidingen
  • Situering in bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Wat er op elke tekening staat in het uitvoeringsgereed ontwerp UO

Palenplan1:50 / 1:100
Algemeen
  • Locatie palen
  • Paalnummering
  • Paalweergave middels symbolen
  • Locatie sonderingen / boringen met nummering
  • Principe detail aansluiting paal met fundering
  • Palenstaat, waarin per paalsymbool: paaltype, doorsnede/diameter, aantal, inheinveau tov N.A.P, maximale belasting afkaphoogte af te leiden van plattegrond fundering
  • Legenda peil t.o.v. peil verwijzing naar grondmechanisch rapport
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
Specifiek
  • Bestaande bebouwing
  • Aardingsvoorzieningen
  • Verwijzing naar geotechnisch rapport
  • Startpunt heien
  • Leidingtracés

gangbare praktijk RRBOUW 130

Bouwputoverzicht1:50 / 1:100
Algemeen
  • Type bouwputomgrenzing: diepwand, damwand, palenwand,berlinerwand, schermen, taluds, enz.
  • Doorsnede/diameter/afmeting/locatie van anker-/stempelelementen
  • Type verankering/stempeling
  • Doorsnede/diameter/afmeting/locatie van bouwputomgrenzingselementen
  • Fasering/werkvolgorde
  • Verwijzing naar grondmechanish-/bemalings rapport
  • Ontgravingsniveau
  • Grondwaterniveau
  • Verkeersbelastingen aan buitenzijde put (voorspan)krachten ankers/stempels
  • Legenda peil t.o.v. peil
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
Specifiek
  • Bestaande bebouwing
  • Verwijzing naar geotechnisch bemalingsrapport
  • Materiaalaanduiding
  • Positie stempels
  • Bemaling
  • Aanvulhoogte buitenzijde damwand

gangbare praktijk RRBOUW 130

Betonvorm1:50 en details 1:20 / 1:10
Algemeen
  • Type (prefab / insitu), vorm en locatie van constr.-elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen, dragend metselwerk
  • Dilataties, krimpstroken
  • Locatie van doorsneden en details
  • Sparingen vanuit installaties welke invloed hebben op de constructie
  • In te storten delen voor zover van invloed
  • Betonstempel met opgave: betonkwaliteit milieuklasse, staalkwaliteit wapening, betondekking
  • Veranderlijke belasting
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderling bemating stramienen
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan
  • Indien mogelijk details opnemen op tekening
  • Volgorde bouw vanuit constructief oogpunt
  • Volgorde bouw voor tijdelijke voorzieningen
  • Veiligheid permanente gebouwinstallaties
  • Hoofd draagconstructie aangeven
  • Overgang constructieafmetingen
  • Oppervlakte in constructieafwerkingen
  • Toog

gangbare praktijk RRBOUW 130

Betonwapening1:50 en details 1:20 / 1:10
Algemeen
  • Wapening, bestaande uit staven dan wel netten, qua vorm afgestemd
  • Op de vorm van de constructie elementen: poeren, funderingsstroken, balken, vloeren, kolommen, wanden, kernen, trappen, bordessen
  • Staafdiameter
  • H.o.h. afstanden, maaswijdte
  • Laagaanduiding
  • Staaflocatie in doorsnede
  • Stekkenbakken, stekankers / stekeinden
  • Principe wapening rond sparingen
  • Betonstempel met opgave: betonkwaliteit milieuklasse, staalkwaliteit wapening, betondekking
  • Tabel met las- en verankeringslengten
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
Specifiek
  • Actuele vormtekening als onderlegger
  • Aanduiding alleen geldig voor wapening
  • Situering in het bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Betonsparingen1:50 en details 1:20 / 1:10
Algemeen
  • Detailvorming en locatie van constructie-elementen
  • Te maken sparingen t.g.v. installaties e.d.
  • In te storten delen voor zover van invloed op de betonvorm en/of wapening
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan !!!! p o t e L n e g g el r e o p ts a a n g nir eloi R

gangbare praktijk RRBOUW 130

Aanzichten prefab beton1:50 en details 1:20 / 1:10
Algemeen
  • Type, vorm en locatie van constructie-elementen
  • Locatie van doorsneden en details
  • Sparingen vanuit installaties welke invloed hebben op de constructie
  • In te storten delen voor zover van invloed
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
  • Materiaalaanduidingen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan
  • Codering van elementen
  • Bouwvolgorde
  • Hijs / montage voorzieningen
  • Voorzieningen koudebruggen

gangbare praktijk RRBOUW 130

Details beton1:20 / 1:10
Algemeen
  • Detailvorm van constructie-elementen
  • In te storten delen voor zover van invloed op de betonvorm
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Aanduiding vellingkanten
  • Eisen oppervlakte behandeling

gangbare praktijk RRBOUW 130

Plattegronden staal1:50 en 1:20 / 1:10 (details)
Algemeen
  • Type, vorm en locatie van constructie-elementen: balken, vloeren, kolommen, stabiliteitsverbanden
  • Dilataties
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Locatie van doorsneden en details
  • Staalstempel met opgave: staalkwaliteit, boutkwaliteit, minimum lasdikte, conservering
  • Veranderlijke belasting
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
  • Situering in het bouwplan
Maatvoering
  • Stramienen
  • Onderlinge bemating stramienen
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en níveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan
  • Toog
  • Aanduiding hoofddraagconstructie
  • Sparingen met name door het staal
  • Bouwvolgorde

gangbare praktijk RRBOUW 130

Doorsneden staal1:50
Algemeen
  • Type, vorm en locatie van constructie-elementen: balken, vloeren, kolommen, stabiliteitsverbanden dilataties verwijzing principe details indicatie knooppuntverbindingen staalstempel met opgave: staalkwaliteit, boutkwaliteit, minimum lasdikte, conservering verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramienen onderlinge bemating stramienen verdiepingspeil t.o.v. peil niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan

gangbare praktijk RRBOUW 130

Details staal1:20 / 1:10
Algemeen
  • Detailvorming van constructie-elementen
  • Dilataties
  • Indicatie knooppuntverbindingen
  • Staalstempel met opgave: staalkwaliteit, boutkwaliteit, minimum lasdikte, conservering
  • Verwijzing naar bijbehorende tekeningen
Maatvoering
  • Stramien
  • Onderlinge bemating stramien
  • Verdiepingspeil t.o.v. peil
  • Niveau en niveauverschillen
Specifiek
  • Situering in het bouwplan
  • Verankering vloer - staal

gangbare praktijk RRBOUW 130

Installaties: werktuigbouwkundig W

Verwarming, koeling en ventilatie. Eerst als principe, vanaf DO ingepast in het gebouw, en in de werktekeningen met alle kanalen en leidingen op maat.

tekeningSOVODOTOUORV
Principeschema's–zonder schaalzonder schaalzonder schaalzonder schaal–
Plattegronden kanalen en leidingen––1:1001:501:501:50
Installatieruimten–––1:201:20–
  • Symbolen voor warmte- en luchttechnische installaties volgens NEN 2322; deze norm uit 1973 is nog geldig. norm NEN 2322
  • Symbolen voor leidingen en appendages volgens NEN 3048, die deels is vervangen; welke delen nog gelden, zoeken we uit. nog uitzoeken NEN 3048

Installaties: elektrotechnisch E

Verlichting, wandcontactdozen, data, beveiliging en de verdeelinrichtingen.

tekeningSOVODOTOUORV
Principeschema's–zonder schaalzonder schaalzonder schaalzonder schaal–
Plattegronden verlichting––1:1001:501:501:50
Plattegronden wandcontactdozen en data–––1:501:501:50
Eenlijnschema's verdelers–––zonder schaalzonder schaalzonder schaal
  • Elektrotechnische symbolen volgens NEN 5152, de Nederlandse vertaling van IEC 60617. norm NEN 5152

Installaties: sanitair en riolering S

Water, sanitair, binnenriolering en hemelwaterafvoer.

tekeningSOVODOTOUORV
Plattegronden riolering en hemelwater––1:1001:501:501:50
Plattegronden water en sanitair–––1:501:501:50
Isometrieën––––zonder schaal–

Infra en GWW

Wegen, kabels en leidingen, riolering buiten het gebouw en terrein. Hier is een landelijke CAD-standaard voor lagen, lijnen en symbolen.

tekeningSOVODOTOUORV
Overzichtstekening1:10001:10001:5001:5001:500–
Lengte- en dwarsprofielen––1:1001:1001:50–
Revisietekening–––––1:500
  • Lagen, lijnsoorten, arceringen en symbolen volgens de Nederlandse CAD Standaard. norm NLCS
  • Voor tekeningen van betonconstructies in de infra heeft Rijkswaterstaat een eigen richtlijn. norm RTW-KW 2.0-BC

Algemene regels voor elke tekening

Deze regels gelden voor elke tekening, ongeacht discipline of fase. De reeksen (formaten, schalen, lijndiktes, teksthoogtes) komen uit normen voor technisch tekenen; welke waarde je waarvoor gebruikt, is gangbare praktijk.

Papierformaten

formaatmaat (mm)gebruik
A0841 × 1189grote plattegronden en situaties
A1594 × 841de gangbare bouwtekening
A2420 × 594kleinere plattegronden, details
A3297 × 420details, staten, schetsen
A4210 × 297staten, lijsten, gevouwen formaat

norm NEN-EN-ISO 5457

Schalen

1:1 1:2 1:5 1:10 1:20 1:50 1:100 1:200 1:500 1:1000 1:2000 1:5000

norm NEN-ISO 5455

Lijndiktes

0.13 mmarceringen, hulplijnen
0.18 mmmaatlijnen, teksten, meubilair
0.25 mmzichtlijnen en aanzichten
0.35 mmdoorsneden niet-dragende delen
0.5 mmdoorsneden dragende delen
0.7 mmcontouren die moeten opvallen
1 mmbijzondere nadruk, kaders

norm NEN-EN-ISO 128-2

Lijnsoorten

lijngebruik
Doorgetrokken, dikdoorsneden: wat het snijvlak raakt
Doorgetrokken, dunaanzichten, maatlijnen, arceringen
Gestreeptonzichtbare of verborgen delen, en wat boven het snijvlak ligt
Streep-punthartlijnen, stramienen en symmetrieassen
Streep-twee-puntencontouren van aangrenzende of verplaatsbare delen

norm NEN-EN-ISO 128-2

Tekst

teksthoogte op papiergebruik
1.8 mmkleinste tekst, alleen in uitzonderingen
2.5 mmmaatgetallen, notities
3.5 mmruimtenamen, aanduidingen
5 mmkopjes, detailnummers
7 mmtitels van aanzichten en doorsneden
10 mmtekeningtitel
14 mmgrote titels op situaties
20 mmuitzonderlijk groot, bijvoorbeeld op bouwborden

norm NEN-EN-ISO 3098-1

Titelblok

Rechtsonder op elke tekening. Minimaal: projectnaam, tekeningnummer, tekeningnaam, opdrachtgever, opsteller, schaal, datum en status. Een verkleinde situatie in het stempel laat zien welk deel van het gebouw de tekening toont.

  • Opdrachtgever verplicht
  • Project en adres verplicht
  • Tekeningtitel verplicht
  • Tekeningnummer verplicht
  • Revisie en datum verplicht
  • Schaal en papierformaat verplicht
  • Fase verplicht
  • Discipline verplicht
  • Ontwerper en tekenaar verplicht
  • Gecontroleerd door
  • Status verplicht
  • Bestandsnaam
  • Sleutelplan: verkleinde situatie met het getekende deel

norm NEN-EN-ISO 7200 RRBOUW 130

Overige afspraken

  • Algemene presentatie. Hoe bouwtekeningen in het algemeen worden gepresenteerd: aanzichten, doorsneden en vereenvoudigingen. norm ISO 7519
  • Peil. Hoogten worden gegeven ten opzichte van peil (P), meestal de bovenkant van de afgewerkte vloer op de begane grond, met de hoogte van peil ten opzichte van NAP op de situatie. gangbare praktijk
  • Maatvoering. Maten in millimeters zonder eenheid; hoogten in meters ten opzichte van peil. gangbare praktijk NEN-EN-ISO 129-1
  • Stramienen. In de ene richting cijfers, in de andere letters, met streep-puntlijnen en een bolletje aan het eind. gangbare praktijk
  • Aanduidingen. Verwijzingen naar gebouwdelen, doorsneden en details, en de naamgeving en nummering van ruimten, volgens de norm voor aanduidingssystemen in de bouw. norm NEN-EN-ISO 4157
  • Tekeningnummer. Projectnummer, discipline, fase en volgnummer, bijvoorbeeld 2026-014-A-DO-101. voorstel OpenAEC
  • Vouwen. Tekeningen worden tot A4 gevouwen met het titelblok zichtbaar aan de voorkant. norm NEN 379
  • Wijzigingen. Elke wijziging krijgt een wijzigingspijl op de tekening en een omschrijving met datum rechtsonder, en de tekening een nieuwe wijzigingsletter of -cijfer. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Maatvoering vanaf stramienen. Elke maat gaat uit van de stramienen, ook het middelpunt van ronde vormen. Stramienen en verdiepingspeilen zijn uniek gecodeerd en veranderen niet tijdens het werk. gangbare praktijk RRBOUW 130 NEN 2574
  • Maattekst. Maatgetallen zijn van hoogstens twee zijden leesbaar. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Maten niet overschrijven. Tekenen op ware grootte in CAD; maatgetallen komen automatisch uit de tekening en worden nooit met de hand aangepast. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Verwijzingen. Verwijzingen naar andere tekeningen en details noemen het tekeningnummer. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Doorsneden. Doorsneden lopen zo veel mogelijk in een rechte lijn, op de plekken die ertoe doen. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Verkleiningen. Een verkleinde afdruk vermeldt duidelijk dat het een verkleining is. gangbare praktijk RRBOUW 130
  • Renvooi. Waar nodig een renvooi met de materiaalarceringen, brandwerendheid of isolatie die op die tekening voorkomen. gangbare praktijk RRBOUW 130

Arceringen

NEN 47 legt vast hoe materialen in doorsnede op bouwkundige tekeningen worden aangeduid. Per materiaal hangt de arcering af van de schaal: op 1:100 eenvoudiger dan op 1:5. Een B betekent dat het materiaal ook in woorden wordt beschreven, omdat de arcering alleen niet genoeg zegt. Voor wapening op betontekeningen gelden aparte normen. NEN 47 tabel NEN 47

Steen en beton

nr.materiaalarcering per schaalBopmerking
1Metselwerk van baksteen
1:100 en 1:50
1:50 tot 1:1
1:50 tot 1:1
2Speciale steenachtige materialen
alle schalen
Bbijvoorbeeld cementraam, vuurvast materiaal, raamdorpelsteen, dakpannen
3Metselwerk van niet-gebakken kunststeen
alle schalen
Bbijvoorbeeld kalkzandsteen, betonblokken
4Niet-dragende lichte scheidingswanden
1:100 en 1:50
1:20 en 1:10
1:5 en 1:1
Bis de wand dragend: gebakken steen als nr. 1, niet-gebakken steen als nr. 3
5Gewapend beton, in het werk gestort
1:100 en 1:50
1:50 tot 1:1
6Gewapend beton, niet in het werk gestort
alle schalen
prefab, bijvoorbeeld systeemvloeren
7Ongewapend beton, in het werk gestort
alle schalen
Bbijvoorbeeld vulbeton, lichtbeton, werkvloeren
7aOngewapend beton, niet in het werk gestort
alle schalen
Bbijvoorbeeld betonbroodjes; arcering als nr. 2
8Sierbeton
alle schalen
9Natuursteen
alle schalen
10Enkele vloer- en wandafwerking
1:5 en 1:1
Bbijvoorbeeld pleisterwerk
11Samengestelde vloer- en wandafwerking
1:20 tot 1:1
B

Hout en plaatmateriaal

nr.materiaalarcering per schaalBopmerking
12Naaldhout
1:20 tot 1:1
13Loofhout
1:20 tot 1:1
14Naald- en loofhout, langshout
1:10 tot 1:1
14aTriplex en ander gelamineerd plaatmateriaal
1:10 tot 1:1
B
15Lijmnaad
1:10 tot 1:1
16Bekledingsplaat, geen triplex
1:10 tot 1:1
B
17Isolatieplaat
1:10 tot 1:1
Bzigzaglijn met hoeken van 60°

Metalen

nr.materiaalarcering per schaalBopmerking
18Staal
alle schalen
1:5 en 1:1
op constructietekeningen mag de doorsnede open blijven
19Aluminium, brons, koper en dergelijke
1:20 tot 1:1
B
20Lood
1:20 tot 1:1
Bmet vermelding van de zwaarte
21Zink
1:20 tot 1:1
Bmet vermelding van het nummer

Overige materialen

nr.materiaalarcering per schaalBopmerking
22Kunststof
1:5 en 1:1
B
23Afdichtingsmiddel
1:5 en 1:1
B
24Bitumenweefsel en folie
1:5 en 1:1
B
25Maaiveld
alle schalen
26Zand
alle schalen
27Grind
alle schalen
28Water
alle schalen
29Glas
1:10 tot 1:1
B

norm De arceringen zijn nagetekend uit een openbare weergave van de NEN 47-tabel. Lijnafstanden en diktes zijn een benadering; controleer ze tegen de norm zelf voordat een tool ze als definitief gebruikt.

Lagen en classificatie

Lagen en codes maken een tekening doorzoekbaar en koppelbaar aan een model. Voor infra is er een landelijke CAD-standaard; voor gebouwen werken veel bureaus met de NL-SfB-codering, die ook de BIM basis ILS voorschrijft.

afspraakwaarvoorbeheerstatus
NL-SfBCodering van bouwdelen in vier cijfers, bijvoorbeeld 21 voor buitenwanden en 23 voor vloerenKetenstandaard Bouw en Techniek (sinds 1 april 2026)norm NL-SfB
BIM basis ILSBasisafspraken voor BIM-modellen: NL-SfB-code per element, bouwlagen, ruimten, materialen en eenduidige namendigiGOnorm BIM basis ILS
NLCSLagen, lijnsoorten, arceringen, symbolen, titelblok en plotinstellingen voor infra en GWW; versie 5.0.2, vrij te gebruiken onder CC BY 4.0digiGOnorm NLCS
Laagnamen voor gebouwenLaagnaam opgebouwd uit discipline, NL-SfB-code en omschrijving, bijvoorbeeld A-21-buitenwandOpenAECvoorstel OpenAEC

Van tekening naar BIM

Elke afspraak op een tekening heeft een plek in een BIM-model. Daarmee kan een model zijn eigen tekeningen volgens deze standaard maken, in IFC en in IFCX.

tekeningafspraakin het modelin IFC
Stramienenhet stramien van het gebouwIfcGrid
Peil en verdiepingenbouwlagen met hun hoogteIfcBuildingStorey
Ruimtenaam, -nummer en oppervlakruimtenIfcSpace
Materiaal en arceringhet materiaal van een elementIfcMaterial, IfcFillAreaStyleHatching
Lijndikte en lijnsoortde weergavestijlIfcCurveStyle
LaaglaagtoewijzingIfcPresentationLayerAssignment
NL-SfB-codeclassificatie van het elementIfcClassificationReference
Maatvoering en tekstenannotatiesIfcAnnotation
Titelblokdocumentgegevens van de tekeningIfcDocumentInformation

Andere landen

Andere landen krijgen een eigen dataset met dezelfde opbouw. Dan kan een tool een tekening van de ene standaard naar de andere omzetten.

landvertrekpuntstatus
DuitslandDIN EN ISO 7519 (2025), die DIN 1356-1 vervangt DIN 1356-1nog uitzoeken
Belgiëwaarschijnlijk de NBN EN ISO-reeks; nog uitzoeken nog uitzoeken
Verenigd KoninkrijkBS 1192 is in 2019 ingetrokken; voor informatiemanagement geldt de ISO 19650-reeks BS 1192nog uitzoeken
Verenigde StatenUnited States National CAD Standard, versie 7 (2024), van NIBS US NCSnog uitzoeken

Bronnen

  1. DNR-STB 2014, Standaardtaakbeschrijving (BNA en NLingenieurs), toelichting www.dekempenaer.nl/content/uploads/2015/07/standaardtaakbeschrijving_2014_toelichting.pdf
  2. NEN 2574:1993, Tekeningen in de bouw — Indeling van gegevens op tekeningen voor gebouwen www.nen.nl/nen-2574-1993-nl-8163
  3. RRBOUW-rapport 130, Kwaliteit van tekenwerk in de bouw (Stichting Research Rationalisatie Bouw, 2007), deel B: richtlijn kwaliteit tekenwerk — werkt NEN 2574 en de DNR uit per tekening, voor TO en UO maken.wikiwijs.nl/userfiles/7b10591c1d98de029b811b96339632bce22205ad.pdf
  4. NEN 47:1970, Technische tekeningen — Doorsnede-aanduidingen van materialen op bouwkundige tekeningen — voor gewapend beton op constructietekeningen verwijst de norm naar NEN 6135 tot en met 6142 www.nen.nl/nen-47-1970-nl-7779
  5. Arceringen (doorsnede-aanduidingen), Industrieel produceren met hout — openbare weergave van de NEN 47-tabel; de patronen hier zijn daaruit nagetekend en nog te controleren tegen de norm zelf industrieelproducerenmethout.nl/algemene-kennis-houttechniek-2/productiegegevens-lezen/2-afspraken-voor-het-tekenen/2.2-arceringen-doorsnede-aanduidingen/
  6. NEN-EN-ISO 128-2:2022, Technische tekeningen — Algemene principes voor de weergave — Deel 2: Basisafspraken over lijnen — de lijndiktereeks is gecontroleerd in de editie 2020 www.nen.nl/nen-en-iso-128-2-2022-en-303554
  7. ISO 7519:2025, algemene presentatieprincipes voor bouwtekeningen — de Nederlandse overname NEN-EN-ISO 7519:1997 staat nog als geldig www.nen.nl/en/iso-7519-2025-en-334807
  8. NEN-EN-ISO 3098-1:2015, Technische productdocumentatie — Schrift — Deel 1: Algemene eisen — de reeks teksthoogtes is gecontroleerd in de voorganger uit 1997 www.nen.nl/en/nen-en-iso-3098-1-2015-en-204751
  9. NEN-ISO 5455:1990, Technische tekeningen — Schalen www.nen.nl/nen-iso-5455-1990-nl-9393
  10. NEN-EN-ISO 5457:1999, Technische productdocumentatie — Formaten en inrichting van tekenbladen www.nen.nl/en/nen-en-iso-5457-1999-nl-42494
  11. NEN 379:2003, Technische productdocumentatie — Vouwen en inhechten van tekenbladen www.nen.nl/nen-379-2003-nl-87327
  12. NEN-EN-ISO 7200:2004, Technische productdocumentatie — Gegevensvelden in titelblokken www.nen.nl/nen-en-iso-7200-2004-nl-92590
  13. NEN-EN-ISO 129-1:2019, Technische tekeningen — Inschrijving van maten en toleranties — Deel 1: Algemene principes www.nen.nl/nen-en-iso-129-1-2019-en-264346
  14. NEN-EN-ISO 4157-1:1999, Bouwkundige tekeningen — Aanduidingssystemen — Deel 1: Gebouwen en delen van gebouwen — deel 2 gaat over ruimtenamen en -nummers www.nen.nl/nen-en-iso-4157-1-1999-nl-83142
  15. NEN 2580, Oppervlakten en inhouden van gebouwen — genoemd in de richtlijn kwaliteit tekenwerk
  16. NEN-EN-ISO 3766:2004, Bouwkundige tekeningen — Vereenvoudigde tekenwijze van betonwapening www.nen.nl/nen-en-iso-3766-2004-en-89572
  17. NEN-EN-ISO 5261:1999, Technische tekeningen — Vereenvoudigde weergaven van staven en profielen www.nen.nl/nen-en-iso-5261-1999-en-41667
  18. NEN 5152:2016, Technische tekeningen — Elektrotechnische symbolen — vertaling van IEC 60617 www.nen.nl/nen-5152-2016-nl-221283
  19. NEN 2322:1973, Technische tekeningen — Symbolen voor warmte- en luchttechnische installaties www.nen.nl/nen-2322-1973-nl-6506
  20. NEN 3048:1967, Symbolen voor pijpleidingen en toebehoren — deels vervangen www.nen.nl/en/nen-3048-1967-nl-7295
  21. NLCS, Nederlandse CAD-Standaard voor de GWW (digiGO), versie 5.0.2 — CC BY 4.0 www.digigo.nu/standaarden/nlcs/
  22. Richtlijn voor het tekenwerk van betonconstructies, RTW-KW 2.0-BC (Rijkswaterstaat) open.rijkswaterstaat.nl/@71950/richtlijn-tekenwerk-betonconstructies
  23. NL-SfB, classificatie van bouwdelen (Ketenstandaard Bouw en Techniek) ketenstandaard.nl/nlbe-sfb-facts/geschiedenis-en-beheer/
  24. BIM basis ILS (digiGO) www.digigo.nu/ilsen-en-richtlijnen/bim-basis-ils/
  25. DIN 1356-1:2024, Bauzeichnungen — Teil 1: Grundregeln der Darstellung — vervangen door DIN EN ISO 7519:2025 www.dinmedia.de/de/norm/din-1356-1/325728444
  26. BS 1192:2007+A2:2016, ingetrokken per 16 januari 2019 knowledge.bsigroup.com/products/collaborative-production-of-architectural-engineering-and-construction-information-code-of-practice
  27. United States National CAD Standard, versie 7 (NIBS) nibs.org/projects/united-states-national-cad-standard-ncs/

Bijgewerkt op 2026-11-09 · versie 0.2.0 · download de dataset (JSON)