Academy · cursus

Bouwtekeningen lezen en maken

Zes korte lessen over de afspraken achter een Nederlandse bouwtekening: van fasen en schalen tot arceringen en wat er op een bestek- of werktekening hoort.

Voor wieBeginnende tekenaars, studenten bouwkunde en iedereen die tekeningen moet maken of beoordelen.
TijdZes lessen van ongeveer een half uur.
NodigEen tekeningenset van een project, op papier of als PDF. Een eigen project of een voorbeeld werkt allebei.

Les 1 Elke fase een andere tekening

Een plattegrond in het voorontwerp is een andere tekening dan een plattegrond in het uitvoeringsgereed ontwerp. Hoe verder het project, hoe groter de schaal en hoe meer informatie.

Lezen

De fasen in de tekeningstandaard en de tabellen bij disciplines.

Opdracht

Neem de tekeningenset en zet bij elke tekening de fase waarin hij hoort. Kijk naar de schaal en naar wat er wel en niet op staat.

Controleer je werk
  • Plattegronden op 1:200 of 1:100 zonder detailmaten horen bij het voorontwerp of het definitief ontwerp.
  • Een plattegrond op 1:100 met ruimtenummers, kozijnmerken en bruto oppervlakten is een bestektekening uit het technisch ontwerp.
  • Matenplannen op 1:50 of 1:20 en uitvoeringsdetails op 1:5 horen bij het uitvoeringsgereed ontwerp.

Les 2 Papier, schalen en lijnen

Formaat, schaal en lijndikte bepalen of een tekening leesbaar is. Ze komen uit normen, zodat iedereen een tekening op dezelfde manier leest.

Lezen

Papierformaten, schalen, lijndiktes en lijnsoorten in de algemene regels.

Opdracht

  1. Je tekent een plattegrond op 1:100 op A1, liggend. Hoe groot mag het gebouw ongeveer zijn als je rondom 2 cm marge houdt en 20 cm breedte reserveert voor het stempel?
  2. Welke lijndikte en lijnsoort geef je een doorgesneden dragende wand, een gevel in aanzicht en een stramien?
Controleer je werk
  1. A1 liggend is 841 × 594 mm. Zonder marge en stempel blijft ongeveer 801 − 200 = 601 mm in de breedte en 594 − 40 = 554 mm in de hoogte over. Op 1:100 is dat ongeveer 60 × 55 meter.
  2. Doorgesneden dragend: doorgetrokken, 0,5 mm. Aanzicht: doorgetrokken, 0,25 mm. Stramien: streep-punt, dun.

Les 3 Arceringen volgens NEN 47

In een doorsnede laat de arcering zien van welk materiaal een onderdeel is. NEN 47 geeft per materiaal de arcering, en die hangt af van de schaal.

Lezen

De tabel met arceringen. Let op de kolom B: daar beschrijf je het materiaal ook in woorden.

Opdracht

Je tekent op 1:20 een doorsnede door een spouwmuur op een in het werk gestorte gewapende betonvloer. De muur heeft een binnenblad van kalkzandsteen, isolatieplaat en een buitenblad van baksteen. Welke arcering krijgt elke laag, en waar zet je een B?

Controleer je werk
  • Kalkzandsteen: nr. 3, metselwerk van niet-gebakken kunststeen, schuine lijnen, met B.
  • Isolatieplaat: nr. 17, zigzaglijn met hoeken van 60°, met B.
  • Baksteen: nr. 1. Op 1:20 een van de twee varianten voor 1:50 tot 1:1: de omtrek met een dikke lijn boven en onder, of schuine lijnen.
  • Betonvloer: nr. 5, gewapend beton in het werk gestort. Op 1:20 een grijs vlak; de stippen zijn voor 1:100 en 1:50.

Les 4 Het stempel en wijzigingen

Het stempel rechtsonder vertelt wat een tekening is, van wie en hoe actueel. Wijzigingen moeten op de tekening zelf terug te vinden zijn.

Lezen

Titelblok en wijzigingen in de algemene regels.

Opdracht

  1. Ontwerp een stempel met alle velden die minimaal nodig zijn.
  2. Een kozijn wordt 300 mm breder. Wat verander je op de tekening, behalve het kozijn zelf?
Controleer je werk
  1. Minimaal: projectnaam, tekeningnummer, tekeningnaam, opdrachtgever, opsteller, schaal, datum en status. Daarnaast fase, discipline en een revisieblok.
  2. Een wijzigingspijl bij het kozijn, een regel in het revisieblok met omschrijving en datum, en een nieuwe wijzigingsletter in het stempel.

Les 5 De bestektekening

In het technisch ontwerp ligt het plan zo nauwkeurig vast dat een aannemer er een prijs op kan maken. Op de tekening moet dan alles staan wat de prijs beïnvloedt.

Lezen

De kaarten voor het technisch ontwerp bij bouwkunde. Klap de kaart Plattegronden open.

Opdracht

Leg een plattegrond op 1:100 uit je set naast de kaart. Maak een lijst van wat ontbreekt.

Controleer je werk

Wat vaak ontbreekt: de bruto oppervlakte en inhoud volgens NEN 2580, de draairichting van deuren, kozijnmerken, verwijzingen naar doorsneden en details, en de afwerking van vloeren, wanden en plafonds. Vergelijk je lijst met de hele kaart.

Les 6 De werktekening

In het uitvoeringsgereed ontwerp wordt het bestek uitgewerkt tot tekeningen waarmee gebouwd kan worden. Daar tekenen ook de aannemer en de leveranciers.

Lezen

De kaarten voor het uitvoeringsgereed ontwerp bij bouwkunde en constructie.

Opdracht

Maak voor een eenvoudig woonhuis met een betonnen fundering op palen een lijst van de tekeningen in het uitvoeringsgereed ontwerp. Zet bij elke tekening de schaal.

Controleer je werk
  • Bouwkunde: matenplannen, doorsneden en aanzichten op 1:50 of 1:20, kozijnoverzichten, trapdetails en uitvoeringsdetails op 1:5 of 1:1.
  • Constructie: palenplan op 1:50 of 1:100, betonvorm, wapening en sparingen op 1:50 met details op 1:20 of 1:10.

Klaar? Bekijk de andere cursussen, of help de tekeningstandaard beter te maken via de knop Feedback rechtsboven.